Kopnecrose
Zoals alle levende weefsels is ook bot afhankelijk van de
bloedvaten die bloed naar het bot brengen. Alle bloedvoorziening
van de heupkop komt naar de kop doorheen de nek van de heup, dit is
het verbindingsdeel tussen de heupkop en de bovenste deel van het
dijbeen.
Kopnecrose of avasculaire necrose van de heupkop kan ontstaan
wanneer de bloedtoevoer naar het bot niet op normale wijze
verloopt. Hierdoor verzwakt de botstructuur waardoor deze kan
instorten en het kraakbeen beschadigt. De mooie bolvorm van de
heupkop plat af. Het gevolg hiervan is dat de kop niet meer mooi
past in de kom van het bekken. Hierdoor ontstaat er een
vroegtijdige slijtage van de kop en de kom die tegen elkaar wrijven
en bewegen maar niet meer mooi in elkaar passen.
Dit uit zich in pijn in de heup in een vroegtijdig stadium en
naargelang de aandoening erger wordt kan er ook arthrose van het
gewricht ontstaan (secundaire arthrose).
Oorzaken van kopnecrose
In de meeste gevallen is er geen duidelijke oorzaak te vinden voor
kopnecrose Een letsel of trauma van de heup zelf kan de bloedvaten
beschadigen. Voornamelijk fracturen van de heup door de nek geven
vaak aanleiding tot een beschadiging van de bloedvoorziening van de
heupkop. Een luxatie of ontwrichting van de heup gebeurt met een
zodanige kracht dat er een scheur kan optreden van het bloedvat.
Soms kan het enkele maanden, tot zelfs een jaar na het ongeval
duren vooraleer de aandoening duidelijk wordt.
Van bepaalde medicijnen is het ook bekend dat ze kopnecrose kunnen
veroorzaken. Langdurig cortisone gebruik is daarvan een
voorbeeld.
Ook bestaat er een duidelijk verband tussen overmatig gebruik van
alcohol en kopnecrose. Stollingsafwijkingen in het bloed (bvb
sikkelcel anaemie) kunnen ook kopnecrose veroorzaken.
Wat zijn de symptomen van kopnecrose?
Het meest vroegtijdig symptoom van avasculaire necrose van de
heupkop is pijn bij steunen op de heup. Deze wordt gevoeld in de
bilstreek, lies en uitstraling tot de voorzijde van het bovenbeen..
Naarmate het letsel toeneemt zal ook manken ontstaan en zal de heup
ook stijver worden. De pijn neemt dan ook geleidelijk toe, niet
meer alleen bij het stappen maar ook bij rust. Zelfs nachtelijke
pijn kan het slapen onmogelijk maken.
Hoe wordt de diagnose van kopnecrose
gesteld?
• Ziektegeschiedenis en lichamelijk onderzoek
• Röntgenfoto: als de aandoening lang genoeg bestaat zal dit
duidelijk zijn op rontgenopnames van de heup.
• MRI scan of botscan: in een vroegtijdig stadium is een
rontgenopname echter normaal en is een MRI scan of een botscan
noodzakelijk om de diagnose te kunnen stellen.
Behandeling van kopnecrose
De behandeling is afhankelijk van de ernst van de aandoening. De
symptomen kunnen behandeld worden met pijnstillers. Er is echter
geen medicamenteuze behandeling die de bloedvoorziening van de heup
kan herstellen en het proces van de necrose kan stoppen of
omkeren.
Core-decompressie: in een vroeg stadium kan de behandeling volstaan
met het opboren van het slecht doorbloede gedeelte van de heupkop.
Dit is een relatief kleine en eenvoudige ingreep. Bij deze ingreep
wordt via een kleine snede aan de zijkant van de heup een tunnel
naar de heupkop gemaakt, door middel van een fijne boor. De
bedoeling van deze operatie is om de druk in de heupkop te
verminderen (pijnverlichting) en om de doorbloeding van de heupkop
te bevorderen. Nadien is het aangewezen om gedurende 6 weken
krukken te gebruiken en niet te belasten op de heup om het bot te
laten genezen en de bloedvaten de kans te geven om in te
groeien.
Totale heupprothese: bij ernstige kopnecrose,
zeker wanneer er ook secundaire arthrose bestaat, is de enige vorm
van behandeling een gewrichtsvervangende operatie met een
heupprothese.
Orthopedisch chirurgen
Drs. Andy Wijono - Drs. A. Wijono werd geboren in Surabaya, Indonesie, en groeide op in Belgie. Hij studeerde geneeskunde aan de Katholieke Universiteit Leuven, Belgie, waar hij cum laude afstudeerde.
Drs. Ralph Eijdems - Ralph Eijdems, geboren in 1974 te Kerkrade, is orthopedisch chirurg en vanaf 1 april 2010 werkzaam in ViaSana.