Schouderprothese
Op deze pagina vindt u alles over de
schouderprothese.
Patiënteninformatie
Hoe is het schoudergewricht opgebouwd?
De schouder bestaat uit drie beenderen: de humerus (bovenarm), de
scapula (schouderblad) en de clavicula (sleutelbeen). Al deze
structuren worden door gewrichtsbanden of ligamenten bij elkaar
gehouden. Gewrichtsbanden zijn weke delen structuren die de botten
met elkaar verbinden en de beweeglijkheid van de beenderen ten
opzichte van elkaar begeleiden en beperken.
De rotatorenmanchet bestaat uit de pezen van 4 spieren: de
supraspinatus, de infraspinatus, de subscapularis en de teres
minor. Deze pezen vormen de verbinding tussen de verschillende
spieren en het bot. Wanneer de spieren samen trekken wordt deze
spanning via de pees op het bot overgebracht en kan de arm bewogen
worden.
De bovenarm zit mooi gecentreerd in de kom van het schouderblad,
rond de kop van de bovenarm ligt de rotatorenmanchet. Het dak van
de schouder wordt gevormd door de onderzijde van het acromion, een
deel van het schouderblad.
Tussen het dak van de schouder en de pezen van de rotatorenmanchet
ligt een slijmbeurs (de bursa subacromialis), die met een minimale
hoeveelheid vocht gevuld is en de frictie tussen bot en pees
vermindert. Zij biedt dus een zekere bescherming voor de
pezen.
De humeruskop, het bovenste deel van de bovenarm, is een bolvormige
structuur die verscheidene bloedvaatjes ontvangt net op de rand van
de kraakbeenlaag die deze kop bedekt.
Waarom een schouderprothese?
• Artrose (slijtage)
• Reuma (reumatoïde artritis)
• Fracturen
• Onherstelbare scheuren van de rotatorenmanchet
Artrose
Artrose is het uiteindelijke resultaat van een langdurige slijtage
van het gewricht, de kraakbeenlaag die aanvankelijk elastisch en
stevig is, wordt in de loop van de jaren brozer en breekbaarder. Er
treedt een langzaam afbrokkelen en inscheuren van het kraakbeen op,
hierdoor wordt de gladde oppervlakte nu veel ruwer. Slijtage van de
gewrichten treedt meer op in heupen en knieën, deze worden immers
aan veel zwaardere krachten onderworpen. Vaak is er een
onderliggende factor mede verantwoordelijk: vroegere breuken rond
het gewricht of het frequent ontwrichten van de schouder kunnen
mede verantwoordelijk zijn voor de abnormale afbraak van
kraakbeen.
Reuma
Reumatoïde artritis geeft zeer frequent aanleiding tot een
versnelde kraakbeenafbraak in de schouders, dit kan zelfs al op
jonge leeftijd aanleiding geven tot zeer uitgesproken destructie
van het gewricht met een zeer slechte schouderfunctie tot
gevolg.
Fracturen
Bepaalde types van breuken van de schouder kunnen de kleine
bloedvaatjes van de kop van de bovenarm beschadigen. Doordat de
bloedvoorziening naar de kop daardoor verstoord is gaat het
onderliggende bot langzaam kapot en de kop vervormt en is niet
langer mooi bolvormig. Het kraakbeen dat erbovenop ligt komt los en
het gehele gewricht ondergaat een destructie. Bij bepaalde breuken
is het zo zeer voorspelbaar dat deze osteonecrose zal optreden dat
het eigenlijk aangewezen is om direct een schouderprothese te
plaatsen en niet te proberen de botstukken te reconstrueren.
Diagnose
Via lichamelijk onderzoek en röntgenfoto's stellen we vast
hoe ernstig het letsel is. U moet uiteindelijk zelf bepalen of u
toe bent aan de operatie. Onderschat de operatie en de
revalidatieperiode niet; het herstel vraagt veel wilskracht en
inspanning. Door een goede voorbereiding kunt u zichzelf onnodige
spanningen en teleurstellingen besparen.
De behandeling
Voorbereiding op de operatie
schouderprothese
Bij ViaSana worden patiënten die een schouderprothese krijgen,
uitgebreid voorgelicht over de behandeling. De orthopedieconsulent
zal in een persoonlijk gesprek met u de gehele behandeling
bespreken. U mag een partner of begeleider meenemen, zodat u later
thuis eventuele vragen kunt bespreken. Hier komen onder meer de
volgende zaken aan de orde:
• voorbereiding op en verloop van de opname
• operatie
• risico en complicaties
• opnameduur
• medicatie
• revalidatie
• thuiszorg
• nabehandeling
• bijzondere maatregelen voor thuis en hulpmiddelen
• fysiotherapie
Informatiemap
Na afloop van het gesprek krijgt u een informatiemap. Hier staan
uitgebreide instructies over de periode rondom de operatie in en
oefeningen die u voor en na de operatie dient uit te voeren. Na de
opname krijgt u overigens een verwijzing mee voor intensieve
oefentherapie onder leiding van een fysiotherapeut. Hiervoor krijgt
u een machtiging mee.
De operatie
Er kunnen verschillende operaties worden uitgevoerd. De operatie
die uitgevoerd wordt is afhankelijk van de conditie van het bot (de
vorm van de humeruskop is nog behouden), de beweeglijkheid en de
conditie van de pezen en spieren (de cuff).
Resurfacing prothese
De kop van de schouder blijft behouden, er wordt enkel een dunne
metaallaag als bedekking geplaatst, ter vervanging van het
aangetaste kraakbeen.
Stap 1: Correcte oriëntatie van het gewrichtsoppervlak
bepalen
Stap 2: Het beschadigde kraakbeenoppervlak wordt afgefreesd
Stap 3: De humerus kop is correct afgefreesd
Stap 4: Plaatsen van de cementloze, resurfacing humeruskop
prothese
Klassieke prothese
Stap 1: Bij de klassieke prothese wordt de schouderkop
vervangen en soms ook de schouderkom, als de botkwaliteit het
toelaat, wordt geopteerd om een cementloze prothese te
plaatsen.
Stap 2: De binnenzijde van de bovenarm, het mergkanaal,
wordt gereamed met meerdere raspen die steeds een maat groter
worden.
Indien ook een prothese geplaatst moet worden in de kom van de
schouder, dan wordt het nog resterende kraakbeen op het glenoid, de
komvormige oppervlakte van het schouderblad, vervolgens eveneens
verwijderd.
Stap 3: Op het glenoid wordt dan een kommetje geplaatst
van polyethyleen.
Stap 4: Vervolgens wordt het kopje op de prothese in de
bovenarm geplaatst en wordt gezocht naar de meest geschikte lengte
ervan om een zo stabiel mogelijke schouderprothese te
verkrijgen.
Stap 5: Zodra de componenten correct geplaatst zijn en
de prothese én mobiel én stabiel blijkt te zijn worden de
overliggende spieren en huid gesloten en de arm in een immobilizer
geplaatst.
Omgekeerde prothese
Indien de peesmanchet (cuff) onherstelbaar beschadigd is wordt er
gekozen voor een omgekeerde prothese.
Na de
behandeling
Direct na de operatie wordt
u naar de verkoeverkamer gebracht, waar u bijkomt van de narcose.
Hier wordt uw toestand nauwlettend gecontroleerd. Eventueel hebt u
een klein slangetje (een drain) die er ervoor zorgt dat het
overtollige bloed uit de wond wordt afgezogen. Zodra uw toestand
stabiel is, mag u weer naar de verpleegafdeling.
De eerste dag na de operatie begint u met uw revalidatie zodra u
zich goed voelt. In bed draagt u voor 24 uur een immobilizer. De
dagen daarna wordt deze afgebouwd en gaat u over op het dragen van
een sling.
De dag na de operatie begint u onder leiding van de fysiotherapie
aan een intensieve periode van oefenen. De fysiotherapeut komt twee
tot vier keer per dag met u oefenen. Ook krijgt u een
oefenschema.
Slapen
U mag de eerste drie maanden niet op de geopereerde zijde slapen.
De voorkeur gaat uit om de eerste vier weken op de rug te slapen.
De eerste week de sling of immobilizer dag en nacht aan met een
kussentje onder de elleboog. De fysiotherapeut leert u op de
laatste dag in de kliniek hoe u eventueel later op de niet
geopereerde zijde kunt liggen met de geopereerde arm ondersteund
door kussens.
Gedurende de eerste weken na uw operatie zult u enkele beperkingen
hebben, houdt u er rekening mee dat u niet direct met uw arm iets
mag tillen. Zie map schouderprothese.
Mogelijke complicaties
Zoals uw arts met u heeft besproken, kunnen bij elke operatie
complicaties optreden. Bij plaatsing van een schouderprothese komt
dit gelukkig zelden voor. Complicaties kunnen zijn:
• Oppervlakkige of diepe
wondinfectie
• Loslating van de prothese
• Luxatie (ontwrichting)
• Zenuwletsel
• Nabloeding
Neem bij twijfel over een complicatie contact met ons op.
Kwaliteit van leven na behandeling
Een betere kwaliteit van leven, daar ging het u om toen u besloot
deze operatie te ondergaan. Met deze ingreep worden de natuurlijke
verhoudingen in het schoudergewricht hersteld. Na de operatie is de
oude pijn meestal verdwenen. Van de in de afgelopen 20 jaar
behandelde patiënten is meer dan 85% tevreden over het resultaat
van de behandeling. Sommige patiënten zijn minder tevreden met het
resultaat, meestal vanwege een complicatie of omdat de
verwachtingen te hoog waren. De oorzaak van een matig herstel kan
niet altijd achterhaald worden.
Orthopedisch chirurgen
Dr. Jan Bos - Jan Bos, is naast zijn werkzaamheden in ViaSana een maand in het jaar werkzaam voor Artsen zonder Vakantie in Rwanda. Hier voert hij verschillende orthopedische projecten uit.