• 
• 
• 
• 

• Knie
• Heup
• Rug
• Schouder
• Voet
  • Hallux valgus
  • Morton's neuroom
  • Ingegroeide teennagel
  • Hamerteen
  • Hallux rigidus
• Enkel
• Elleboog

Hallux rigidus

Een hallux rigidus is een verstijving van de grote teen ten gevolge van slijtage van het gewricht. Deze slijtage hoeft niet altijd pijnlijk te zijn. De pijnklachten van het gewricht kunnen geleidelijk aan optreden.

Bij een hallux rigidus staat de grote teen meestal rechtuit en is de functie sterk beperkt. Hoewel de klachten van een hallux rigidus meestal pas na het vijftigste levensjaar optreden. Kunnen ook jonge volwassenen er last van krijgen, in dit geval is de oorzaak vaak een een sportletsel.

De functie van de grote teen is tijdens het lopen belangrijk, omdat de afzet voor een groot deel door de grote teen wordt verricht. Bij een hallux rigidus kan het gewricht niet meer goed strekken (omhoog bewegen) en kan krachtig afzetten of zelfs gewoon lopen al pijnlijk zijn.

Afhankelijk van de ernst van de afwijking van de hallux rigidus wordt een behandeling ingesteld. Gestart kan worden met podotherapie. Een steunzool in de schoen of een afwikkelbalk onder de zool kan de grote teen ontlasten. Als de pijnklachten toch aanhouden, kan een operatie overwogen worden. Hierbij zijn er twee opties: een arthrodesis of een cheilectomie.

Arthrodesis
Bij een arthrodesis wordt het versleten en stijve gewricht vastgezet. Het doel van de operatie is een pijnvrije voet met een goede stand van het gewricht te verkrijgen. Normaal schoeisel kan na een goed uitgevoerde operatie weer gedragen worden.

Cheilectomie
Met een cheilectomie blijft het gewricht beweeglijk en neemt de functie soms enigszins toe, omdat bij deze operatie alleen de randwoekeringen worden verwijderd. Het herstel van de cheilectomie gaat meestal wat sneller dan na een arthrodesis. Het herstel vergt minimaal twee maanden voordat de functie is verbeterd en de zwelling is verdwenen. Na een arthrodesis is de zwelling nog wel enkele maanden aanwezig, maar is de pijn vaak na vier tot zes weken al weg.

Wat zijn de kenmerken van een hallux rigidus?
Pijn en stijfheid is het belangrijkste symptoom van een hallux rigidus. Door de slijtage van het basisgewricht van de grote teen wordt het gewricht meestal pijnlijk en stijf, waardoor het afwikkelen van de voet moeilijker en pijnlijk wordt. Ook sporten en lange wandelingen zullen steeds pijnlijker worden. Bij onderzoek is het gewricht meestal gezwollen en kunnen er randwoekeringen van het gewricht te voelen zijn. Hierdoor kan de druk van het schoeisel op het gezwollen gewricht toenemen. Een stevige wandelschoen of een schoen met een afwikkelbalk geeft klachtenvermindering.

Hoe wordt de diagnose van een hallux rigidus gesteld?
Bij onderzoek valt op dat het gewricht gezwollen is en de functie van het gewricht verminderd. De uiterste bewegingsuitslagen zijn meestal pijnlijk. Op de röntgenfoto is de slijtage goed zichtbaar. Verder onderzoek is niet nodig.

Behandeling zonder operatie
De behandeling van een pijnlijke hallux rigidus is afhankelijk van de ernst van de klachten en de afwijking. Eerst kan gestart worden met podotherapie. Een steunzool in de schoen kan de grote teen ontlasten. Ook een stevige wandelschoen of een schoen met een afwikkelbalk kan klachtenvermindering geven.

Behandeling met operatie
Als de klachten van een patiënt niet verdwijnen na behandeling zonder operatie kan deze alsnog gestart worden. Pijn is de belangrijkste reden om te opereren. Bij een ernstige hallux rigidus wordt meestal een arthrodesis uitgevoerd (vastzetten van een gewricht). Wanneer er sprake is van lichte pijn en beperkingen kan eventueel een kleine operatie gedaan worden waarbij alleen de randwoekeringen aan de bovenzijde van het gewricht worden verwijderd. Deze operatie noemen we een cheilectomie.

Cheilectomie
Bij een cheilectomie wordt het gewricht geopend en worden de randwoekeringen van het gewricht verwijderd. Waardoor de functie van het gewricht enigszins zal toenemen en de pijn voor een groot deel verdwijnt. De herstelperiode van een cheilectomie vergt enige maanden. Het grote voordeel van deze operatie is dat er nog enige functie van het gewricht overblijft.

Arthrodesis
Bij een arthrodesis wordt het aangetaste kraakbeen verwijderd. Door het gewricht vervolgens met een plaatje en schroeven vast te zetten, groeien beide delen van het gewricht vast. Hoewel het gewricht niet meer beweeglijk zal zijn, verdwijnt de pijn wel. De stand van de grote teen wordt zo vastgezet, dat normaal schoeisel weer gedragen kan worden. Schoenen met hoge hakken kunnen echter niet meer gedragen worden. Patiënten hebben meestal geen last meer van het vastgezette gewricht en kunnen hun voet krachtiger afzetten dan vóór de operatie. Sport is meestal onbeperkt mogelijk en ook op de lange termijn geeft deze ingreep goede resultaten, dit maakt de ingreep voor zowel oudere als jongere volwassenen geschikt.

Welke complicaties kunnen optreden?
Net als na iedere andere operatie kan na een arthrodesis of cheilectomie van de hallux een nabloeding, wondinfectie of trombose optreden. Deze complicaties zijn meestal goed behandelbaar. Na beide ingrepen kan het gewricht langere tijd gezwollen blijven.

Wanneer bij een arthrodesis de teen in een verkeerde stand is vastgezet, geeft dat klachten omdat de schoen niet meer goed past. Een nieuwe operatie is dan noodzakelijk. De nieuwe stand van het gewricht is cruciaal voor een goed resultaat. Bij een goed uitgevoerde operatie is de kans hierop echter zeer klein.

Na een cheilectomie kan het gewricht soms langere tijd pijnlijk blijven.

Na een cheilectomie
Een cheilectomie wordt meestal in dagbehandeling uitgevoerd. Dit betekent dat u dezelfde dag weer naar huis kunt. Het herstel van de cheilectomie gaat meestal wat sneller dan na een arthrodesis. Toch vergt het herstel minimaal twee maanden.

Na een arthrodesis
Na een arthrodesis mag u de dag na de ingreep als alles goed gaat weer naar huis. Na de operatie mag u op geleide van de pijn weer uit bed en met een revalidatieschoen lopen. De eerste week dient u wel uw been hoog te houden als u zit en niet te veel te lopen. Meestal kunt u binnen vier weken na de operatie weer met een ruime schoen of pantoffel lopen. Korte wandelingen zijn vaak mogelijk binnen zes weken na operatie. De zwelling van het operatiegebied kan drie tot zes maanden aanhouden.

Orthopedisch chirurgen

© Kliniek ViaSana