Artrose knie

Vaak begint artrose in de knie met pijn en stijfheid. Deze pijn en/of stijfheid ervaart u tijdens het belasten of in rustmoment nadat u iets heeft gedaan. Zo kan u pijn en/of stijfheid ervaren ’s ochtends of na een tijdlang gezeten, gestaan of gelegen te hebben. Deze pijn wordt ook wel startpijn of ochtendstijfheid genoemd. Wanneer uw knie meer belast wordt kan stijfheid en pijnklachten meer aanwezig zijn. 

Artrose in de knie kan leiden tot een zichtbare verandering van het kniegewricht. Bijvoorbeeld dat het gewricht breder wordt of een andere stand aanneemt. Dit heeft niet altijd een relatie met pijnklachten, het is wel een indicatie voor artrose. 

Een ander symptoom is het kraken of knoepen (crepiteren) van het gewricht. Dit houdt in dat bij het bewegen van de knie een krakend geluid hoorbaar is. Crepiteren is op zichzelf staand geen symptoom. Dit krakende geluid kan namelijk zowel bij artrotische gewrichten als gezonde gewrichten aanwezig zijn. 

Als genoeg bewegen zelf niet lukt of klachten nemen toe, kan een fysiotherapeut u hierbij helpen.  Allereerst bespreekt u met de fysiotherapeut wat uw klachten zijn en welke hulp u nodig heeft. Vervolgens volgt een lichamelijk onderzoek. Daarna wordt er in samenspraak een behandelplan opgesteld die vaak bestaat uit:  

Voorlichting en advies
U krijgt informatie over artrose en hoe u hier in het dagelijks leven het beste mee om kunt gaan. Deze informatie is afgestemd op uw persoonlijke situatie.

Oefentherapie
Spierversterkende oefeningen geven goed resultaat bij artrose. De fysiotherapeut zal de oefeningen samen met u doornemen. Daarnaast zal er uitgelegd worden hoe de oefeningen rustig opgebouwd kunnen worden. Uiteindelijk is het van belang om de oefeningen thuis voort te zetten.  

Oefenprogramma specifiek voor artroseklachten
Een voorbeeld van een bewezen effectief oefenprogramma voor artrose is GLA:D (Good Life with osteoArtritis Denmark). Het programma heeft als doel om uw kwaliteit van leven te verbeteren en een operatie voor een heup- of knieprothese uit te stellen of zelfs te voorkomen. De inhoud van het programma is een combinatie van voorlichting en advies over artrose en een oefenprogramma van 6 weken. Het GLA:D programma wordt gegeven door fysiotherapeuten die hierin gespecialiseerd zijn.

Aanmelden infosessie artrose en GLA:D >

Studies tonen aan dat een gewichtsafname van slechts 5% tot 10% van het totale lichaamsgewicht al leidt tot vermindering van pijn en een verbeterde gewrichtsfunctie. Voor veel patiënten betekent dit dat de klachten zo beheersbaar worden dat een operatie niet langer noodzakelijk is. Bovendien verlaagt afvallen de ontstekingswaarden in het lichaam, wat de pijn bij artrose direct verzacht.

Beter resultaat bij operatie
Mocht een operatie in de toekomst toch nodig zijn, dan zorgt een lager gewicht voor minder operatierisico's en een sneller herstel. Het is dus altijd een zinvolle investering in uw gezondheid.

Paracetamol en NSAID tabletten 
Wanneer de pijn gedurende een lange periode toeneemt of u weet dat u bij beweging meer pijn zult krijgen, dan zijn er een aantal medicijnen die kunnen helpen. Voorbeelden hiervan zijn een paracetamol en NSAID-tabletten. Onder deze NSAID-tabletten vallen ibuprofen, naproxen en diclofenac. Aan het gebruik van pijnmedicatie zitten enkele risico’s en mogelijke bijwerkingen. Daarom is het altijd van belang om uw pijn en de daarbij behorende medicatie met uw huisarts of orthopedisch chirurg te bespreken.  

Een corrigerende kniebrace kan vooral zinvol zijn als:

• de artrose zich vooral aan één kant van de knie bevindt (bijvoorbeeld alleen aan de binnenzijde of buitenzijde);
• er sprake is van een standsafwijking (bijvoorbeeld een “O-been” of “X-been”);
• u pijn ervaart tijdens lopen of staan;
• andere behandelingen zoals fysiotherapie en pijnstilling onvoldoende effect hebben.

Op het plaatje hieronder ziet u hoe de zogenoemde Unloader One X (ontlastende brace) de druk in het aangedane deel van de knie kan verminderen door de belasting naar de andere kant te verplaatsen. Dit kan pijn verminderen en het lopen verbeteren.

Volgens richtlijnen maakt een brace onderdeel uit van de stapsgewijze (niet-operatieve) behandeling, waarbij eerst eenvoudige maatregelen worden geprobeerd en daarna pas aanvullende hulpmiddelen zoals een brace.

Wanneer schrijft een orthopeed een brace voor?

Een orthopeed of andere behandelaar kan een brace overwegen:

• als klachten blijven bestaan ondanks oefentherapie en leefstijladviezen;
• als er een duidelijke standsafwijking is die bijdraagt aan de klachten;
• als een operatie (nog) niet gewenst of niet nodig is;
• als tijdelijke ondersteuning nodig is om beter te kunnen bewegen.

Het effect verschilt per persoon. Daarom wordt een brace vaak tijdelijk geprobeerd, in combinatie met andere behandelingen zoals oefentherapie.

Wat als de brace niet werkt?

Niet iedereen heeft baat bij een brace. Als de klachten niet verminderen, kan het zijn dat:

• de brace niet goed past of niet het juiste type is;
• uw artrose niet geschikt is voor dit type behandeling;
• een andere behandeling beter past (bijvoorbeeld fysiotherapie, injecties of een operatie).

In dat geval bespreekt u met uw behandelaar welke vervolgstappen mogelijk zijn. Het is belangrijk om een brace niet als enige behandeling te zien, maar als onderdeel van een totaalplan.

Wanneer draagt u de brace?

Een kniebrace wordt meestal gedragen:

• tijdens activiteiten waarbij u klachten heeft, zoals lopen, werken of sporten;
• overdag, en niet continu 24 uur per dag;
• niet of minder tijdens rust (bijvoorbeeld zitten of liggen), tenzij anders geadviseerd.

Het doel is om de knie te ondersteunen op momenten dat deze belast wordt. Langdurig dragen zonder belasting heeft meestal weinig meerwaarde en kan soms zelfs oncomfortabel zijn.

Bij ernstige knieartrose is het gewrichtskraakbeen zo ernstig beschadigd dat pijn en bewegingsbeperking u hinderen in het dagelijks leven. Fysiotherapie en andere niet-operatieve behandelmethodes hebben u niet (voldoende) geholpen. Afhankelijk van de plek en grootte van de artrose kan een halve of een hele knieprothese geplaatst worden.  

Als er sprake is van een standsafwijking van de knie in combinatie met artrose, kan de orthopedisch chirurg mogelijk een standbeencorrectie uitvoeren. Door verandering van de stand van de been-as, kan de druk op het pijnlijke gedeelte van de knie verminderd worden.  

Vroeger dacht men dat het "schoonmaken" van het gewricht door rafelig kraakbeen of de hele meniscus weg te halen de knie rustiger zou maken. De laatste jaren blijkt uit onderzoek het tegenovergestelde: kraakbeen en menisci werken als de schokdempers van uw knie. Door ze weg te halen, wordt de natuurlijke bescherming verwijderd, waardoor de botten nog harder op elkaar klappen. Dit versnelt de artrose enorm en zorgt op de lange termijn voor veel meer pijn.

Wanneer wel een kijkoperatie?
Een kijkoperatie is vooral zinvol bij mechanische blokkades in de knie, zoals een losgeslagen stukje bot of kraakbeen (een zogenaamde 'gewrichtsmuis') dat fysiek tussen het gewricht klem komt te zitten. Ook wanneer een meniscus zo fors gescheurd is dat de knie echt op slot schiet en niet meer kan strekken of buigen, kan een chirurg dit via een kijkoperatie herstellen of bijtrimmen.

ViaSana biedt kniedistractie op dit moment niet aan, omdat nog niet voldoende bewezen is dat het op de lange termijn echt goed werkt. Daarom zit deze behandeling ook nog niet in het standaardpakket van de zorgverzekering. Het zijn wel veelbelovende studies die wij nauwgezet volgen. Alleen een kleine groep patiënten die aan zeer strenge eisen voldoet, kan aan dit onderzoek meedoen. De orthopedisch chirurg kan u eventueel wel doorsturen naar een ziekenhuis waar dit onderzoek wordt gedaan.

Wat houdt het in? Bij kniedistractie wordt het kniegewricht met een metalen frame (aan de buitenkant van het been) tijdelijk een klein stukje uit elkaar getrokken. Hierdoor komt er even geen druk op het gewricht, waardoor het kraakbeen rust krijgt en de kans krijgt om zich een klein beetje te herstellen.